Zabıt kâtipliği uygulamalı klavye sınavına hazırlanan adayların çoğu, sınavın kurallarını forum başlıklarından ya da birbiriyle çelişen bloglardan öğrenir. Oysa bu kuralların büyük bölümü resmi metinlerde açıkça yazılıdır. Bu yazı, sınavın kurallarını Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği ve Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü'nün yayımladığı uygulamalı sınav değerlendirme kriterlerine dayanarak özetler.
Önce önemli bir uyarı: Kurallar ilan dönemine göre değişebilir. Bu rehber, PGM'nin 2026 sözleşmeli personel alımı ilanındaki güncel zabıt kâtibi hükümlerini temel alır. Başvuracağınız adalet komisyonunun ilanını ve sınav talimatını ayrıca kontrol edin.
Sınav formatı: bilgisayarda 3 dakika
Uygulamalı sınav, önceden ilan edilen metinlerden sınav kurulu veya adalet komisyonunca kura ile belirlenen ya da sınav programınca otomatik seçilen bir metni bilgisayarda yazmaya dayanır. Temel format şudur:
- Süre 3 dakikadır (180 saniye).
- Kullanılacak yazılı metinler sınavdan en az bir hafta önce Bakanlığın sitesinde ilan edilir.
- Metin, sınav sırasında kura ile belirlenebilir veya uygulamalı sınav programı üzerinden otomatik seçilebilir.
Geçme eşiği: 3 dakikada 90 doğru kelime
Yönetmeliğin belirlediği eşik, bilgisayarla üç dakikada yanlışsız ve tekrarsız en az 90 doğru kelime yazmaktır. Bu eşik sabit bir kelime sayısıdır; net 30 WPM'e denk gelir. "90 WPM" veya "270 kelime" gibi ifadeler yanlıştır — bu hesabın ayrıntısını katiplik sınavı kaç WPM, 90 kelime kaç WPM eder yazımızda adım adım açıkladık.
Önemli bir nokta: 90 doğru kelime yalnızca geçme eşiği değil, aynı zamanda sıralama ölçütüdür. Başarılı adaylar en çok doğru kelime yazandan başlayarak sıralanır ve ilan edilen kadronun genellikle üç katı aday sonraki aşamaya çağrılır. Yani amaç sadece 90'ı geçmek değil, olabildiğince çok doğru kelime yazmaktır.
İki eleme barajı: hata oranı ve atlanan kelime
90 kelimeyi yazmış olsanız bile, iki "anlam bütünlüğü" barajından birine takılırsanız sınav başarısız sayılır:
- Hata oranı barajı: Yanlış yazılan kelime sayısının, toplam yazılan kelimeye oranı %25'i geçemez.
- Atlanan kelime barajı: Güncel 2026 ilanına göre toplam 22 ve üzeri kelime atlanması elemedir. Eski ilanlardaki sayıları bugünkü sınava taşımayın; başvuracağınız ilanın kendi kriterine bakın.
Bu iki kural, "hızlı ama özensiz" yazmayı cezalandırır: metni gelişigüzel atlayarak öne geçmeye çalışan aday, atlama barajına takılır.
"Doğru kelime" nasıl sayılır? Hata türleri
Bir kelimenin doğru sayılması için tüm karakterlerinin eksiksiz ve doğru olması gerekir. Tek bir hata kelimenin tamamını geçersiz kılar. PGM kriterlerinde tanımlı başlıca hata türleri, her biri bir kelime hatası sayılacak şekilde şöyledir:
- Fazla vuruş: "adalet" yerine "adalett".
- Eksik vuruş: "adalet" yerine "adale".
- Harf yer değiştirme: "adalet" yerine "adalte".
- Karakter hatası: metne ait olmayan bir karakter eklemek.
- Kelime birleştirme / kelime bölme: iki kelimeyi bitiştirmek ya da bir kelimeyi bölmek.
- Fazla boşluk.
İki istisna vardır: süre bitiminde yarım kalan son kelime hata sayılmaz; atlanan kelime de tek başına hata sayılmaz (ancak yukarıdaki atlama barajı geçerlidir). Hangi kelimelerin sık geçtiğini ve hangi geçişlerin zorladığını veriyle görmek için 100 katiplik metni analizi yazımız ayrıntılı bir harita sunar.
İmla değerlendirmesi: büyük harf ve noktalama dikkate alınmaz
2026 ilanı bu noktayı açıkça düzenler: değerlendirmede büyük/küçük harf ve noktalama işaretleri dikkate alınmaz. Buna göre:
- Yalnızca büyük/küçük harf farkı bir kelimeyi yanlış yapmaz.
- Noktalama işareti eklemek, çıkarmak veya farklı yazmak resmi değerlendirmede hesaba katılmaz.
- Kelimenin yazımı, kelime tekrarları, atlamalar ve metnin anlam bütünlüğü ise değerlendirilir. Rakamlar veya metinde olmayan ek ibareler için ilandaki “verilen metne sadakat” kuralını esas alın.
Pratik sonuç: büyük harf ve noktalama puanlamayı değiştirmese de ekrandaki akışı takip etmek en az zihinsel yükü yaratır. Prova aracımız bu nedenle resmi değerlendirmeye uygun biçimde büyük/küçük harf ve noktalama farklarını yok sayar; asıl odağı yanlış, tekrarlanan ve atlanan kelimelerde tutar.
Silme tuşu (backspace) kullanılır mı?
Bu, en çok sorulan ve en çok yanlış anlatılan kuraldır. Dürüst cevap şudur: resmi değerlendirme kriterleri ve yönetmelik, silme tuşu hakkında hiçbir hüküm içermez. Yani "silme tuşu kategorik olarak yasaktır / kilitlidir" diyen kaynakların resmi bir dayanağı yoktur.
Pratikte adayların bildirdiği gerçek şudur: sınav programı hatalı vuruşları kaydeder, dolayısıyla silip yeniden yazmak çoğu durumda puanı kurtarmaz ve yalnızca değerli saniyeleri harcar. Bu yüzden hazırlık stratejisi, "silme tuşu olmadan, ilk seferde doğru yazmak" üzerine kurulmalıdır. Ama "tuş tamamen kilitli" gibi kesin bir ifadeyi resmi kaynak olarak sunmaktan kaçının; başvuracağınız ilanın sınav talimatını okuyun.
F klavye mi, Q klavye mi?
2026 merkezî alım ilanı, her sınav merkezinde hangi fiziksel klavye düzenlerinin sunulacağını belirleyen genel bir F/Q hükmü içermiyor. Bu nedenle düzen seçimini varsaymak yerine başvurduğunuz komisyonun sınav duyurusundan teyit edin. Her iki düzen de sunuluyorsa, sırf sınav yaklaştı diye alışık olduğunuz düzeni değiştirmek risklidir. Karar vermeden önce F klavye mi Q klavye mi: hangi düzen daha verimli karşılaştırmamıza bakabilirsiniz.
Sınav günü prosedürü
- Sınav sonunda iki nüsha sonuç tutanağı düzenlenir; aday ve görevli imzalar, bir nüsha adaya verilir.
- Elektrik veya internet kesintisi gibi teknik bir sorunda aday başka bir grupta yeniden sınava alınabilir.
- Ancak programı adayın kendisi kapatırsa sınav geçersiz sayılır ve tekrar hakkı doğmaz.
Kurallara göre nasıl çalışmalı?
Kuralların doğal sonucu, hazırlık stratejisini doğrudan belirler:
- Doğruluk önce gelir. Düzeltme puanı kurtarmadığı ve tek hata bütün kelimeyi götürdüğü için, hız değil "ilk seferde doğru" hedeflenmelidir.
- Resmî puanlamayla çalışın. Katiplik sınavı provası büyük/küçük harf ile noktalama farklarını yok sayar; yanlış, tekrar ve atlanan kelimeleri ayrı gösterir.
- Atlama alışkanlığından kaçının. Atlama barajı nedeniyle "zor kelimeyi atlayıp devam etme" refleksi tehlikelidir; ritmi koruyun.
- Zayıf tuşları hedefleyin. Adaptif pratik sık hata yaptığınız geçişleri öne çıkararak doğruluğu yükseltir.
- Plana bağlı kalın. Haftalık bir yol haritası için 6 haftalık hazırlık programı ve genel başvuru bilgisi için katip nasıl olunur rehberimize bakın.
Sık Sorulan Sorular
Katiplik sınavında silme tuşu yasak mı?
Resmi kriterlerde silme tuşuyla ilgili bir hüküm yoktur. Uygulamada hatalı vuruşlar kaydedildiği için düzeltme çoğu zaman puanı kurtarmaz; bu nedenle "silme tuşu yokmuş gibi" çalışmak en güvenli yaklaşımdır. Kesin kural için ilanın sınav talimatını okuyun.
Katiplik sınavında kaç kelime atlarsam elenirim?
Güncel 2026 ilanına göre toplam 22 ve üzeri kelime atlamak elemedir. Ayrıca yanlış kelime oranının %25'i geçmesi de elemedir. Eski ilanlardaki farklı eşikleri bugünkü sınav için kullanmayın.
Sınav metni imlalı mı imlasız mı?
2026 ilanında değerlendirme sırasında büyük/küçük harf ve noktalama işaretlerinin dikkate alınmayacağı açıkça yazılıdır. Kelime yazımı, tekrarlar, atlamalar ve metnin anlam bütünlüğü ise değerlendirilir.
Katiplik sınavında F mi Q mu klavye kullanılır?
2026 merkezî ilanı tüm merkezler için ortak bir F/Q seçimi kuralı koymuyor. Kullanılabilir düzenleri başvurduğunuz adalet komisyonunun sınav duyurusundan teyit edin.
Katiplik sınavını geçmek için kaç doğru kelime gerekir?
3 dakikada en az 90 doğru kelime. Bu net 30 WPM'e denktir ve aynı zamanda sıralama ölçütüdür: daha çok doğru kelime, daha yüksek sıra demektir.
Sonuç
Katiplik uygulamalı sınavının güncel çekirdeği açıktır: 3 dakikada en az 90 yanlışsız ve tekrarsız kelime, %25 hata sınırı, 22 atlanan kelime barajı ve büyük/küçük harf ile noktalamanın değerlendirme dışında tutulması. Silme tuşu ve merkezde sunulacak klavye düzeni gibi merkezî ilanın kesinleştirmediği ayrıntılarda başvurduğunuz komisyonun talimatına bakın. Kuralları bilen aday, pratiğini doğru hedefe göre kurar: kontrolsüz hız değil, doğru ve atlamasız tempo.
